Çocukluğum

Yazar : Maksim Gorki
Yayınevi : Can Yayınları - 280 Sayfa
Çeviri : Ergin Altay

Ünlü Rus yazar Maksim Gorkinin kendi otobiyografisini yazdığı bu kitapta kendi yaşamının kesitlerini bulacaksınız. Babasının ölümüyle açılış yapılan otobiyografi daha sonra annesiyle Ninji Novgorada yapılan yolculukla devam eder. Gorkinin otobiyografik üçlemesinin ilki olan Çocukluğumu, bilindiği üzere ''İnsanlar Arasında'' ve ''Benim Üniversitelerim'' takip ediyor. Sevinçler, hüzünler, eğlenceler ve aile içi kavgaların yer aldığı kitapta ayrıca dini dualar ve inanç faktörü önemli yer tutuyor. Gorkinin dedesi ve büyükannesinin kitapta baş rolde olduğunu da belirtmemiz gerekir. Rus toplumunun yaşam biçimini ve hayata bakış açısını en iyi şekilde özetleyen eser oldukça akıcı ve anlaşılır bir tarza sahip. Yazar ,olayların ve kişilerin analizlerine de yer vermiş. Gorki ayrıca duygusal yönden toplumu oluşturan bireyleri de keskin bir üslupla ele almış. Çocukluk döneminde ki çalkantılı yaşam öyküsü ilginç detaylara sahip olmakla birlikte ayrıca önemli gördüğü anılarını usta kalemiyle dile getirmiş. Kitapta kısaca umut, hüzün ,eğlence ve aile hayatının saadeti ve kavgalarıyla ,büyükannesi tarafından hoşbeş anlatılan masallara kadar dönem Rusyasın da bir çocuğun anılarını sadece okumayacak ayrıca yaşayacaksınız. Kitaptan bazı alıntılara geçecek olursak ;

''İyi yol gösteren on çalışandan iyidir''

''Kötü insanları anmaya değmez!. Tanrı görür onları ,Şeytanlar ise sever!''

''Pazardan satın alınamayacak tek şey insan sevgisidir.''

''Kendi ininde kokarca bile güzel kokar''.

''Şunu unutmayın ki Rusya da tuz ve ekmeğin olduğu yerde özgürlük olmaz''

''Önemli olan güç değil ustalık ve maharettir''

''Her ana baba günahlarını gözyaşlarıyla siler.''

''Tanrının gözü her zaman insanların üzerinde ,sopası da günahkarların tepesindedir.''

''İnsanlar yaşarlar ve bu yaşadıklarını adet edinirler ve zamanla bunları kural ve yasa olarak koyarlar''

''Asıl kuvvet hareketlerin çabukluğudur ne kadar hızlıysan o kadar kuvvetlisin''.

''Pire için yorgan yakmak akıl karı değildir!''.

''Havalar ısınınca buz bile erir, oysa ki kimi insanların kalpleri ne derece sert ve katıdır''.

''Körler kadar güzel şarkı kimse söyleyemez''

''Çinde herkes Çinlidir ... İmparatorda'' 

''Zenginin de fakirin de gideceği yer mezarıdır.''

''Boynumda madalya değilsin ki taşıyayım seni, bu evde yerin yok artık git insanların arasına karış ve ekmeğini kazan ''

Yazar hakkında;

Aleksey Maksimoviç Peşkov, (Rusça: Алексей Максимович Пешков, daha çok bilinen adı ile Maksim Gorki (Максим Горький)), (d. 28 Mart 1868 – ö. 18 Haziran 1936). Sovyet/Rus yazar, 1 Mayıs marşı'nın söz yazarı, sosyalist gerçekçi yazımın öncüsü politik eylemci. Ana,Foma,Halk Düşmanı gibi eserlerin yanısıra ayrıca otobiyografik üçlemesi olan Çocukluğum,Ekmeğimi kazanırken ve Benim Üniversitelerimle ile tanınır.

Dünün Dünyası

Yazdığı biyografilerle bir döneme damga vuran usta yazar Zweig bu sefer kendi otobiyografisiyle karşımıza çıkıyor.Dünün Dünyası isimli eseri eğitim yıllarından başlamak üzere Avrupanın gelişimi ve kültürü hakkında önemli bilgiler içeriyor.Ayrıca politika ve sanatında içerisine bulunduğu 19yy. başlarından ,ikinci dünya savaşının başladığı 1939 yılına dek süren olayları ,içerisinde bire bir bulunan bir Avrupalı gözüyle aktarıyor. Avusturyanın o dönem ki siyasi tarihi ile şartlara göre gelişen ideolojilerinde yer aldığı geniş bir konu yelpazesini ele alan yazar ayrıca insan ilişkileri ve kültürleri üzerinde de duruyor. Sanat,felsefe ve toplumsal tabularında geçen zamanla birlikte ne derece evrimleştiğini göstermeye çalışan yazar bunlarla birlikte sürgün yıllarından ve seyahatlarından da önemli bilgiler sunuyor.Savaşların insanlar ve toplumlar üzerinde ki yıkımı konusuna da ayrıca uzunca değiniyor.Kitap özetine geçecek olursak;

Zweig'in kendi yaşam öyküsü konumunda ki bu kitap eğitim döneminin anlatılmasıyla başlıyor. Avusturyanın monarşi yıllarında ki katı ve muhafazakar toplum yapısıyla birlikte ayrıca eğitim kurumlarının sert ve kapalı bir topluma uygun tarzda eğitim verdiğini belirtiyor. Eleştirel tarzda ,monarşinin o günün koşullarında insanlar üzerinde ki otoritesini sorgulayan Zweig ayrıca yüksek Viyana kültürünün çekirdeğini oluşturan Yahudiler hakkında da dikkat çekici bilgiler vermekte. Kendisi de bir Yahudi olan Zwieg bütün sanat dallarının gelişmesinde ve belirli bir seviyeye ulaşmasında Yahudilerin sunduğu katkılara yoğunlaşıyor. Yazarlık döneminde ki ilerleyişinden ve güçlükler karşısında gösterdiği dirençten bahsediyor.Siyonizmin fikir babası olan Theodor Herzl ile yakın diyaloğunu anlatıyor.Toplumsal olarak bir tabu olarak görülen cinselliğin o dönem insanlarının üzerinde ki etkilerinden bahsediyor ve kadın erkek ilişkileriyle giyim kuşam tarzlarından örnekler sunuyor.Konular sınırsız derinlikte ve çok akıcı bir dille anlatıldığı için okuyucunun sıkılmadığını belirtmek isterim. Zweig in dünya savaşları dönemlerinde yapmış olduğu Amerika,Hindistan,Brezilya ve Arjantin anıları da ayrıca hitapta yer alan bölümler arasında. Sanatçılar ve sanat üzerinde oldukça uzun durmuş Zweig. Hem kendi kariyeri hemde o dönemde arkadaş olduğu bir çok tanınmış ressam,yazar,heykeltıraş,şair ve müzisyen hakkında önemli bilgiler veriyor. Avrupanın siyasi olarak ne tür bir değişim geçirdiğini tüm açıklığıyla ele almış. Kendi eserleri hakkında da ayrıca bilgiler sunuyor. Mussolini ve Hitler dönemlerinde ki çalkantılı Avrupayı çok iyi dile getirdiğine inanıyorum. Ayrıca monarşiden cumhuriyete geçen o dönemin Avusturyasını da ustaca anlatmış.Ahlaki çöküntüyle birlikte savaş sonrası-Birinci Dünya Savaşı-hep farklılık arayan insanların yol açtığı bozulmaya da değinmiş.Devletler arası casusluk faaliyetlerini bire bir yaşamış bir insan olarak canlı bir üslup ile anlatıyor.Soykırıma uğrayan Yahudiler üzerine de uzunca fikirlerini belirtip sebepleri üzerine durmuş.Kısaca Avrupanın kısa tarihine tanık olmak ve Zweig'i daha iyi tanımak ve anlamak için okunması gereken yegane kitaplardan biri diyebilirim.

Yazar Hakkında;

Stefan Zweig, (d. 28 Kasım 1881, Viyana, Avusturya-Macaristan - ö. 22 Şubat 1942, Petrópolis, Rio de Janeiro, Brezilya) Avusturyalı romancı, oyun yazarı, gazeteci ve biyografi yazarı.Babası varlıklı bir sanayici olan Stefan Zweig, küçük yaşlardan itibaren kültür ve edebiyat alanında eğitim görmeye başladı.Avrupa’nın içine düştüğü durumdan duyduğu üzüntü ve yaşamındaki düş kırıklıkları nedeniyle 22 Şubat 1942'de Rio de Janeiro'da, karısı Lotte ile birlikte intihar etti.